เกร็ดการทำธุรกิจ

พฤติกรรมผู้บริโภค

ลักษณะและพฤติกรรมที่น่าสนใจของผู้บริโภคชาวรัสเซีย

วัยแรงงานที่อาศัยหนาแน่นในเมืองใหญ่เป็นกลุ่มผู้บริโภคสำคัญ และมีบทบาทกำหนดทิศทางการบริโภค รัสเซียมีจำนวนประชากรที่อยู่ในวัยแรงงาน (อายุระหว่าง 15-64 ปี) สูงถึงร้อยละ 71 ของประชากรทั้งหมด หรือราว 101 ล้านคน เป็นกลุ่มผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อ และส่วนใหญ่อาศัยหนาแน่นในเมืองใหญ่ โดยเฉพาะกรุง Moscow (เมืองหลวง) เมือง St. Petersburg (เมืองท่าสำคัญ) ซึ่งเป็นศูนย์รวมของหน่วยงานทั้งราชการ บริษัทเอกชน และสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ทำให้ผู้บริโภคกลุ่มนี้เปิดใจรับวัฒนธรรมการบริโภคตามสมัยนิยมได้เร็ว เทียบกับเมืองอื่นๆ ของรัสเซีย โดยเฉพาะการหันมาเลือกซื้ออาหารพร้อมรับประทาน (Ready to Eat) และ อาหารปรุงสุก (Ready to Cook) เพื่อความสะดวกและประหยัดเวลาแทนการซื้ออาหารสดไปปรุงที่บ้าน ล่าสุด อาหารประเภท Snack Bar ที่มีธัญพืชเป็นส่วนประกอบสำคัญ กำลังได้รับความนิยมอย่างสูงในหมู่ชาวรัสเซียที่ต้องการควบคุมน้ำหนักและใส่ใจดูแลสุขภาพ โดยนิยมรับประทานเป็นอาหารว่างระหว่างพักจากเวลาทำงาน

ชาวรัสเซียนิยมรับประทานอาหารนอกบ้านมากขึ้น หลังจากเศรษฐกิจรัสเซียเติบโตอย่างแข็งแกร่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และยังมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง ส่งผลให้ผู้บริโภคชาวรัสเซียมีกำลังซื้อสูงขึ้น และนิยมนัดพบปะสังสรรค์กับเพื่อนสนิทหรือรับประทานอาหารร่วมกับครอบครัวในวันหยุดที่ร้านอาหารนอกบ้านมากขึ้น ทั้งนี้ การที่ชาวรัสเซียนิยมบริโภคอาหารรสชาติค่อนข้างจืด ทำให้ร้านอาหารจีนและร้านอาหารญี่ปุ่นได้รับความนิยมอย่างสูง โดยเฉพาะร้าน Sushi Bar เพราะชาวรัสเซียเห็นว่าแปลกใหม่ ต่างจากอาหารท้องถิ่นที่รับประทานเป็นประจำทุกวัน อย่างไรก็ตาม เป็นที่น่าสังเกตว่าร้านอาหารไทยเริ่มได้รับความนิยมมากขึ้น หลังจากชาวรัสเซียที่เคยเดินทางมาเที่ยวในประเทศไทยติดใจในรสชาติอาหารไทย


ชาวรัสเซียนิยมซื้อสินค้าในไฮเปอร์มาร์เก็ตและซูเปอร์มาร์เก็ต อาทิ Azbuka Vkusa, Paterson และ Perekryostok เพราะเป็นศูนย์รวมสินค้ารุ่นใหม่หลากหลายแบรนด์ การเปรียบเทียบราคาและคุณภาพสินค้าทำได้ง่าย นอกจากนี้ การที่ไฮเปอร์มาร์เก็ตและซูเปอร์มาร์เก็ตดังกล่าวมักจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายด้วยการจัดสินค้าเข้าชุดกัน ทำให้สามารถซื้อสินค้ายกชุดได้สะดวก ซึ่งเข้ากับรูปแบบการจับจ่ายของแม่บ้านชาวรัสเซียที่นิยมเลือกซื้อสินค้าครั้งละมากๆ เพียงสัปดาห์ละครั้ง


โอกาสของสินค้าไทยในตลาดรัสเซีย

ตลาดสินค้าอาหารในรัสเซียยังเปิดกว้าง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะรัสเซียมีสภาพอากาศหนาวเย็นเกือบตลอดทั้งปี และมีช่วงเวลาที่เหมาะแก่การเพาะปลูกจำกัด ทำให้รัสเซียต้องพึ่งพาการนำเข้าสินค้าเกษตรและอาหารเป็นหลัก ทั้งนี้ สินค้าเกษตรและอาหารของไทยที่มีโอกาสส่งออกไปจำหน่ายในรัสเซีย มีรายละเอียดที่น่าสนใจ ดังนี้

ข้าว แม้ว่าข้าวไม่ได้เป็นอาหารหลักของชาวรัสเซีย แต่การที่รัสเซียมีอาณาเขตกว้างขวาง และมีพื้นที่บางส่วนติดกับจีน ทำให้ได้รับวัฒนธรรมการบริโภคข้าวจากจีน สังเกตได้จากอาหารพื้นเมืองของรัสเซียบางรายการมีการใช้ข้าวเป็นส่วนผสม อาทิ Golubtzy ที่ประกอบด้วยข้าวและเนื้อสัตว์ห่อด้วยกะหล่ำปลี และ Coulibiac มีลักษณะคล้ายพาย สอดไส้ด้วยเนื้อปลาและข้าว นอกจากนี้ การขยายตัวของร้านอาหารญี่ปุ่น จีน และไทยในย่านธุรกิจและแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของรัสเซียล้วนเปิดโอกาสให้ข้าวคุณภาพสูงของไทยที่มีรสชาติ และกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวยังเป็นที่ต้องการอีกมากในรัสเซีย


เนื้อสัตว์ จำพวกสัตว์ปีกโดยเฉพาะเนื้อไก่นิยมทั้งแบบลอกหนังและแบบไม่ลอกหนัง รวมไปถึง เครื่องในไก่ อาทิ ตับไก่ กึ๋นไก่ ยังเป็นที่ต้องการอีกมากในรัสเซียเช่นกัน ขณะที่กุ้งสดแช่เย็นแช่แข็งนิยมประเภททั้งตัว (Head on Shell on) และเด็ดหัว (Headless Shell on) เพื่อใช้เป็นส่วนผสมในสลัดรับประทานคู่กับอาหารจานหลักของชาวรัสเซีย รวมทั้งนำมาใช้เป็นวัตถุดิบทำข้าวปั้นญี่ปุ่น (ซูชิ) หน้ากุ้ง ส่งจำหน่ายให้กับร้านอาหารญี่ปุ่นอีกด้วย


ผลไม้และน้ำผลไม้ การที่ชาวรัสเซียตื่นตัวหันมาใส่ใจกับการดูแลรักษาสุขภาพมากขึ้น ทำให้ชาวรัสเซียต้องการบริโภคผลไม้มากขึ้น ส่วนใหญ่นิยมนำเข้าเป็นผลไม้เมืองร้อนที่ไม่สามารถปลูกได้ในรัสเซีย โดยเฉพาะสับปะรดซึ่งนิยมทั้งประเภทผลสดและบรรจุกระป๋อง มะม่วงน้ำดอกไม้ ส้มโอ ส้มเขียวหวาน กล้วย มะพร้าว มังคุด ลำไย และลิ้นจี่ ขณะที่น้ำผลไม้ที่ได้รับความนิยมสูง คือน้ำผลไม้ผสมที่มีน้ำสับปะรดเป็นส่วนผสมสำคัญ เพราะมีรสชาติต่างจากน้ำผลไม้เมืองหนาว อาทิ น้ำแอปเปิ้ลและน้ำมะเขือเทศที่มีวางจำหน่ายทั่วไปในรัสเซีย


ขนมขบเคี้ยวและปลาตากแห้ง เป็นสินค้าที่กำลังเป็นที่ต้องการอย่างมาก โดยเฉพาะขนมขบเคี้ยวประเภทถั่วหรือเมล็ดทานตะวันอบแห้ง นอกจากนี้ ชาวรัสเซียยังชอบรับประทาน ปลาตากแห้งรสเค็ม พร้อมกับดื่มเครื่องดื่มประจำชาติ คือ Vodka เพื่อสร้างความอบอุ่นให้กับร่างกายจากสภาพอากาศที่หนาวเย็น


อาหารทะเลกระป๋องและอาหารแปรรูปแช่เย็นแช่แข็ง ชาวรัสเซียนิยมบริโภคปลากระป๋องประเภทที่บรรจุในซอสมะเขือเทศมากกว่าในน้ำมันพืชหรือน้ำเกลือ เพราะชาวรัสเซียคุ้นเคยกับการใช้ซอสมะเขือเทศเป็นเครื่องปรุงหลักในอาหารอยู่แล้ว ขณะที่อาหารแปรรูปแช่เย็นแช่แข็งของไทยหลายรายการ โดยเฉพาะต้มยำกุ้ง ผัดไทย และข้าวผัด เริ่มเป็นที่นิยมมากขึ้นหลังจากชาวรัสเซียที่เคยเดินทางเข้ามาท่องเที่ยวในประเทศไทย ติดใจอาหารไทยและอยากรับประทานซ้ำอีกเมื่อมีโอกาส


ตลาดอัญมณีและเครื่องประดับรัสเซีย ยังมีโอกาสขยายตัวต่อเนื่องด้วยแรงหนุนสำคัญจากการที่ชาวรัสเซียราว 1 ใน 4 หรือราว 35 ล้านคน เป็นผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อค่อนข้างสูง อีกทั้งสุภาพสตรีชาวรัสเซียนิยมเลือกซื้อสร้อยคอและต่างหูที่เข้าชุดกันสำหรับสวมใส่ไปทำงานเพื่อเสริมบุคลิกภาพ ทั้งนี้ ชาวรัสเซียนิยมเลือกซื้อ อัญมณี โดยเฉพาะเพชรขนาด 0.05-0.25 กะรัต และพลอยที่มีโทนสีเขียว รวมถึงสีฟ้าหรือสีน้ำเงิน อาทิ มรกต และไพลิน ก็เป็นที่นิยมเช่นเดียวกัน ขณะที่เครื่องประดับที่ทำด้วยทอง พบว่าทองคำสีแดง (Rose Gold) ได้รับความนิยมสูงสุด รองลงมาเป็นทองขาว (White Gold) และทองคำ ตามลำดับ และล่าสุดเครื่องประดับที่ทำด้วยเงินกำลังได้รับความนิยมในกลุ่มวัยรุ่นชาวรัสเซียที่เพิ่งเข้าสู่วัยแรงงานและยังมีรายได้ไม่มากนัก


เกร็ดน่ารู้ : สุภาพบุรุษชาวรัสเซียนิยมซื้ออัญมณีและเครื่องประดับมอบเป็นของขวัญให้กับคนรักในช่วงวันสตรีสากล (วันที่ 8 มีนาคมของทุกปี) และวันคริสต์มาส (วันที่ 24 ธันวาคมของทุกปี)


ที่มา: EXIM E-News ปีที่ 9ฉบับที่ 3 เดือนมีนาคม 2557 สำนักบริหาร ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
http://www.exim.go.th/doc/newsCenter/44409.pdf